Rechtspraak.nl moet alle uitspraken publiceren

Algemene wet overheidsinformatie

In het voorontwerp van de Algemene wet overheidsinformatie (Awo) wordt over een verplichting tot publicatie van vonnissen op Rechtspraak.nl gesproken. In deze opinie staat de vraag centraal of dit wel wenselijk is: moet website Rechtspraak.nl alle uitspraken en beschikkingen van de rechterlijke macht publiceren? Op Rechtspraak.nl worden reeds sinds 9 december 1999 vonnissen gepubliceerd. Op dit moment is het echter slechts mogelijk om een klein percentage van het totaal aantal vonnissen via Rechtspraak.nl te raadplegen. Van de 1.767.810 uitspraken die in 2004 werden geproduceerd, zijn slechts 14.272 uitspraken op Rechtspraak.nl gepubliceerd. Dat is minder dan 0.9 % van het totaal aantal uitspraken. Tegenwoordig is dit reeds iets hoger, met 2% van het totaal. Tevens valt op te merken dat in 2006 meer dan de helft van de uitspraken van de rechtbanken en gerechtshoven die gepubliceerd werden in juridische tijdschriften, niet op Rechtspraak.nl zouden zijn geplaatst.

vrouwe justitia, god of law, justitia, lady justice

Selectiebeleid van de rechtspraak

De gerechten zijn zelf verantwoordelijk voor de plaatsing van de vonnissen. Ze bepalen aan de hand van een aantal selectiecriteria welke uitspraken worden gepubliceerd. Het selectiebeleid zou voor een representatief beeld zorgen. Op Rechtspraak.nl is het selectiebeleid te vinden. Klik hier voor het selectiebeleid van Rechtspraak.nl.

Het lijkt op het eerste gezicht voor de hand liggend dat sommige zaken als verstekvonnissen of de extracten van mondelinge politierechtervonnissen niet worden gepubliceerd, omdat deze redelijk standaard zijn. Toch blijft het de vraag of ze moeten worden gepubliceerd. Ik zal hieronder de meest relevante argumenten voor en tegen het publiceren van alle uitspraken afwegen, waarna ik een conclusie zal formuleren.

Argumenten voor de verplichting om alle uitspraken te publiceren

Openbaarheid van de rechtspraak

Het grootste argument voor de eis dat alle vonnissen op Rechtspraak.nl moeten worden gepubliceerd kan worden gevonden in het beginsel van openbaarheid van de rechtspraak. Dit beginsel is verankerd in onze Grondwet, namelijk in art. 121 Gw en ook in art. 6 EVRM.

Het beginsel van openbaarheid beschermt volgens het EHRM tegen het in het geheim afdoen van rechtszaken, zonder kritisch toezicht van het publiek. Het zorgt er tevens voor dat het vertrouwen in de rechtspraak wordt gegarandeerd. Het Hof verbindt het beginsel van openbaarheid direct aan het recht op een eerlijk proces.

Een vraag die rijst is of we in Nederland eigenlijk wel voldoen aan het beginsel van openbaarheid van de rechtspraak als niet alle uitspraken worden gepubliceerd op het gratis te bekijken Rechtspraak.nl. Op zich lijkt het erop dat een goede selectie wordt gemaakt van maatschappelijk belangrijke uitspraken. Maar op deze wijze kan het publiek niet voldoende ‘scrutiny’ uitoefenen op de rechtspraak, want niet alle uitspraken zijn in te zien. Dat het grootste gedeelte van de uitspraken schijnbaar oninteressant is voor publicatie zou best kunnen kloppen, maar is natuurlijk niet te verifiëren, omdat geen publicatie plaatsvindt. Het kan zomaar zo zijn dat belangrijke uitspraken geheim worden gehouden. Het idee dat de rechterlijke macht zelf bepaalt welke vonnissen wel en niet worden gepubliceerd is niet meer van deze tijd. Tegenwoordig wordt al veel kritiek geleverd op de rechterlijke macht en het feit dat ze zelf bepalen wat interessant is of niet zal niet ervoor zorgen dat de rechtspraak in een positief daglicht komt te staan. Tevens is het natuurlijk apart dat juridische tijdschriften bepaalde uitspraken schijnbaar wel interessant genoeg vinden om met haar lezers te delen, zoals in de inleiding is besproken. Dit brengt het idee dat een representatief beeld wordt gegeven toch wel aan het wankelen. Al met al lijkt het erop dat op grond van het beginsel van openbaarheid van de rechtspraak publicatie van alle rechterlijke uitspraken en beschikkingen op Rechtspraak.nl noodzakelijk is.

Onderzoek

Een ander argument gaat over de representativiteit. Met de eis dat de gepubliceerde uitspraken representatief moeten zijn, wordt voor de meeste lezers van Rechtspraak.nl in principe de informatie die zij nodig hebben verschaft. De niet gepubliceerde uitspraken zijn voor de meeste lezers niet interessant. Toch moet worden opgemerkt, dat uitspraken die voor de één weinig interessant zijn, mogelijk voor een ander juist wel van belang zijn. Zo zou men kunnen denken aan de rechtenstudent die een scriptie schrijft, waarbij informatie over het aantal rechtszaken waarin verstek is verleend in 2008 relevant is. Nu is dit niet te vinden via Rechtspraak.nl en zou de student waarschijnlijk bij de rechtbanken zelf navraag moeten doen om aan deze informatie te komen. Als Rechtspraak.nl alle uitspraken publiceert zal dit echter niet zo zijn. Ook ander (universitair) onderzoek zal baat hebben bij volledige publicatie op Rechtspraak.nl, bijvoorbeeld indien men een aselecte steekproef wil nemen ten behoeve van sociaal wetenschappelijk onderzoek.

Argumenten tegen volledige publicatie

Werklastverhoging

De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (hierna: NVvR) wijst erop dat de verplichting tot publicatie van alle rechterlijke uitspraken en beschikkingen tot een zeer grote werklastvermeerdering voor de rechter zal leiden. Op dit moment moeten alleen die uitspraken waarvan afschrift wordt verzocht of die voor publicatie in aanmerking komen door de rechter worden gescreend op mogelijke gevolgen van openbaarmaking van personalia of andere gegevens die herleidbaar zijn tot een natuurlijk persoon (zoals kentekens van voertuigen, telefoonnummers, e-mailadressen etc.). Als volledige publicatie wordt verplicht, moet dat dus bij ieder vonnis gebeuren. Ook zou het anonimiseren zelf veel tijd kosten voor de rechterlijke macht. Het kan kloppen dat de screening van de vonnissen enige tijd kan kosten, maar een groot deel van de vonnissen is natuurlijk redelijk standaard, zoals bijvoorbeeld verstekvonnissen. Bij dit soort vonnissen zal een afweging makkelijk te maken zijn. Bij het grootste gedeelte van de te screenen uitspraken kan de conclusie dus zijn dat geen anonimisering nodig is. Tevens hoeft het anonimiseren zelf niet veel tijd te kosten. Anonimiseren kan met een druk op de knop. Met een relatief eenvoudig programma, kan al het anonimiseren worden geautomatiseerd. Het programma leert dan te zoeken naar telefoonnummers, kentekens etc. Mogelijk moeten alleen de namen van de personen die geanonimiseerd worden, nog worden ingetypt. De extra werklast voor de rechter valt dus eigenlijk wel mee. Indien toch een aanzienlijke verhoging van de werklast zou plaatsvinden, betekent dit niet dat dit ervoor zorgt dat we ons dan maar minder aan het beginsel van de openbaarheid van de rechtspraak moeten houden. Dat is natuurlijk van groter belang dan de werklast van de rechterlijke macht. De extra werklast weegt niet op tegen de transparantie van de rechtspraak. Tevens zou het onaanvaardbaar zijn om met dit argument het onderzoek van bijvoorbeeld universiteiten in te perken.

Rechtspraak.nl zou ‘verstopt raken’

De NVvR stelt verder dat Rechtspraak.nl verstopt zou raken door de massale plaatsing van vonnissen en rechterlijke beschikkingen op Rechtspraak.nl. Daarbij is ze sceptisch over verbetering van de zoekmodaliteiten van Rechtspraak.nl. Als op trefwoord of op wettelijke regeling zou worden gezocht, zullen de beschikbare zoekmodaliteiten te kort schieten. Het kan inderdaad zo zijn dat als men nu ineens over zou gaan tot plaatsing van alle vonnissen en rechterlijke beslissingen, dit tot verstopping zou kunnen leiden. Als iemand nu zoekt naar bijvoorbeeld de term ‘onrechtmatige daad’, levert dit al duizenden resultaten op (momenteel levert deze zoekterm 6381 resultaten op). Hierbij moet men er wel aan denken, dat als iemand zo’n term op Google intypt, er ook 160.000 pagina’s worden gevonden. Van de persoon die zoekt naar informatie mag tegenwoordig worden verwacht dat deze zijn zoekopdracht enigszins specificeert. Op Rechtspraak.nl wordt reeds informatie verschaft om het zoeken gemakkelijker te maken. Deze zal echter wel wat uitgebreider kunnen. Als men de zoekopdracht ‘onrechtmatige daad’ nader specificeert en bijvoorbeeld slechts uitspraken van de Hoge Raad uit 2008 over onrechtmatige daad wil lezen, dan levert dit al veel minder uitspraken op, namelijk 102.

Als alle uitspraken en beschikkingen moeten worden gepubliceerd, zal dit ervoor zorgen dat veel meer uitspraken zullen worden weergeven, waardoor dus de kans bestaat dat Rechtspraak.nl verstopt. Dit is echter te voorkomen. Met een aantal goede aanpassingen op Rechtspraak.nl kan er ook voor worden gezorgd dat alle uitspraken, die nu niet worden gepubliceerd, niet voor verstopping zullen zorgen. Zo zou bijvoorbeeld een puntenschaal kunnen worden gehanteerd, waarop de belangrijkheid van vonnissen wordt onderscheiden. Dit is ook gedaan op Hudoc, de zoekmachine voor uitspraken van het Europese Hof van de Rechten van de Mens, waar drie ‘importance levels’ zijn opgenomen. Deze houden in:

  1. ‘High importance, Judgments which the Court considers make a significant contribution to the development, clarification or modification of its case-law, either generally or in relation to a particular State.
  2. Medium importance, Judgments which do not make a significant contribution to the case-law but nevertheless do not merely apply existing case-law.
  3. Low importance, Judgments with little legal interest - those applying existing case-law, friendly settlements and striking out judgments (unless these have any particular point of interest).’ (http://cmiskp.echr.coe.int/tkp197/search.asp?skin=hudoc-en), klik op ‘explanation’ voor de uitleg van de importance levels.

Op Rechtspraak.nl zou een overeenkomstig systeem kunnen worden gehanteerd. De uitspraken die reeds worden gepubliceerd kunnen dan grotendeels onder high importance vallen, terwijl de meeste uitspraken onder low importance en soms ook medium importance kunnen worden gepubliceerd. Als men dan een zoekterm intypt en men bijvoorbeeld alleen baanbrekende uitspraken wil lezen die wat hebben toegevoegd, dan selecteert men alleen uitspraken van niveau 1. Wil men onderzoeken hoeveel verstek is verleend in civiele zaken in 2010, dan selecteert men alle drie de niveaus.

Als blijkt dat dit niet voldoende is om (alle) verstopping te voorkomen, moet men wel bedenken dat ondanks dat het voeren van een representatief beleid mogelijk voor een hoger gebruiksgemak zorgt voor Rechtspraak.nl, het voeren van zo’n beleid afbreuk doet aan de betrouwbaarheid van de informatiebron. Ook hier geldt dat het beginsel van openbaarheid van de rechterlijke macht belangrijker is dan een goed doorzoekbare website.

Afsluiting - alle uitspraken moeten worden gepubliceerd

In deze opinie is betoogd dat (in de toekomst) Rechtspraak.nl alle rechterlijke uitspraken en rechterlijke beslissingen zou moeten publiceren. Dit moet gebeuren om ervoor te zorgen dat geen afbreuk wordt gedaan aan het beginsel van openbaarheid van de rechterlijke macht. Ook is het voor (universitair) onderzoek van belang dat alle uitspraken en beschikkingen worden gepubliceerd. De tegenargumenten die kort gezegd inhouden dat de werklast van de rechterlijke macht wordt verhoogd en dat Rechtspraak.nl verstopt zou raken, wegen niet op tegen het belang van openbaarheid van de rechterlijke macht en het (universitair) onderzoek. Tevens zijn het geen sterke argumenten, omdat de werklast van de rechterlijke macht niet enorm zal toenemen en het verstoppen van Rechtspraak.nl is te voorkomen. Rechtspraak.nl moet niet representatief zijn maar compleet.

Reacties

Niet alle uitspraken worden geplaats omdat het corrupte uitspraken zijn. Kun je het aan de maarschappij verkopen dat bijvoorbeeld rechten uit een een CAO niet worden benoemd en men direct naar het burgerlijk wetboek terug gaat en deze nog eens ruim uitgelegd ook! Niet alleen de kantonrechter maar ook het hof. En dan ook nog eens veroordeeld worden innde kosten ook

Ze noemen het wel eens tuig in toga en helaas moet ik constateren dat er inderdaad tuig tussen zit. Publiceren is dus broodnodig

Reactie toevoegen

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om spam inzendingen te vermijden.